JAN ZIT ERNAAST…

Kanttekeningen bij het nieuws

DE PEST AAN DE ANGST

We hebben het allemaal kunnen lezen. In een Russisch laboratorium valt een reageerbuisje met pestbacteriën. Geen kopje koffie, geen doos paperclips - pestbacteriën.

En dan ook niet de gezellige huis-tuin-en-keukenvariant, voor zover die bestaat, maar de gevreesde longpest: een ernstige vorm die van mens op mens kan worden overgedragen.

Een laboratoriummedewerkster overleed. Of haar dood daadwerkelijk door de pest werd veroorzaakt, moet wetenschappelijk worden vastgesteld.

En onmiddellijk begint het tweede besmettingsgevaar: de berichtgeving. Want nauwelijks is het reageerbuisje gevallen of daar verschijnt alweer dat huiveringwekkende zinnetje: de pest kan als biologisch wapen worden gebruikt.

Dank u wel.

Alsof de wereld nog niet genoeg heeft aan raketten, drones, kernkoppen, oorlogsschepen en generaals die op televisie uitleggen hoeveel ellende noodzakelijk is om toekomstige ellende te voorkomen. Nu krijgen we er ook nog een reageerbuisje bij. De moderne mens heeft kennelijk zelfs voor de Apocalyps een laboratoriumverpakking ontworpen.

Een biologisch wapen is misschien wel de meest laffe vorm van oorlogsvoering. Je ziet geen soldaat, hoort geen schot en ziet geen raket aankomen. Je krijgt koorts, gaat hoesten en moet vervolgens maar hopen dat degene die het kwaad heeft losgelaten zelf nog weet waar het heen waait. Want bacteriën hebben één hinderlijke eigenschap: ze gehoorzamen geen president, generaal, dictator, vlag of landsgrens. Wie de pest loslaat op zijn vijand, kan hem de volgende dag zelf op de stoep hebben staan.

Dat heet geen militaire strategie. Dat heet collectieve waanzin met een microscoop.

En ondertussen doen de media wat media uitstekend kunnen: het onvoorstelbare voorstelbaar maken. Een paar kilo bacteriën boven een miljoenenstad, hoeveel slachtoffers zou dat kunnen opleveren?

Stop.

Misschien moeten we niet alles wat technisch denkbaar is onmiddellijk uitrekenen alsof we de menukaart van de ondergang bestuderen.

Over de oorsprong van corona wordt nog altijd gediscussieerd; een laboratoriumscenario is onderzocht en besproken, maar niet definitief bewezen. Juist daarom moeten we voorzichtig zijn met grote conclusies.

Maar één conclusie durf ik wél aan.

De grootste bedreiging voor deze aarde komt niet altijd uit een vulkaan, aardbeving, overstroming of meteoriet. Soms draagt zij een stropdas. Soms een uniform. Soms een witte laboratoriumjas. En soms zit zij gewoon achter een bureau en noemt krankzinnigheid ‘strategie’.

We zijn technisch inmiddels tot bijna alles in staat. Dat is prachtig. En doodeng.

Want de belangrijkste vraag van deze eeuw is misschien niet meer: wat kunnen we?

Maar: wat zijn we verstandig genoeg om níét te doen?

Laten we ophouden elkaar mondiaal de stuipen op het lijf te jagen. Ophouden met dreigen, provoceren, vernederen en elkaar steeds grotere stokken te laten zien.

Amerika tegen Rusland.
Rusland tegen Europa.
China tegen Amerika.
En iedereen tegen iedereen die toevallig aan de verkeerde kant van een denkbeeldige lijn geboren werd.

We wonen uiteindelijk op één betrekkelijk klein bolletje.

En als we dat blijven behandelen als een schoolplein waarop de grootste pestkop bepaalt wie er mag spelen, eindigen we misschien met een prachtig resultaat:

een lege speelplaats.

Daarom heb ik de pest aan de angst.
De pest aan oorlogstaal.
De pest aan leiders die vrede zwak vinden en dreigen sterk.
En vooral de pest aan het idee dat vernietiging ooit een overwinning kan zijn.

Want wanneer de laatste raket is afgevuurd, het laatste virus is losgelaten en de laatste vijand is verslagen, komt misschien eindelijk de vraag die we beter vóór die tijd kunnen stellen:

Was er werkelijk geen intelligentere manier om samen op deze aarde te leven?

Ik denk van wel.

En misschien zit Jan ernaast…

Ik hoop het van harte.

Een prettige dag nog verder… 

Jan C. van der Heide

therapeut, paragnost en coach