
JAN ZIT ERNAAST... kanttekeningen bij het nieuws
Het nieuws vertelt wat er gebeurt.
Jan vraagt zich af waarom, hoe en zijn we nou helemaal gek geworden?
Scherpe kanttekeningen, een vleug humor, soms een druppeltje vitriool - maar altijd met oog voor de mens.
Jan zit ernaast… Of misschien juist dichterbij dan u denkt.
JAN ZIT ERNAAST…
Jan C. van der Heide
DE DEVENTER MOORDZAAK…
Kan een gevoel de waarheid van de toekomst zijn?
Lieve JanZitErnaast lezers,
In 1999 werd de Deventer weduwe Jacqueline Wittenberg vermoord. Een afschuwelijke misdaad. Kort daarna heb ik, naar mijn herinnering, als paragnost in de media gezegd en geschreven dat justitie de verkeerde persoon zou gaan vervolgen, veroordelen en opsluiten. Een gerechtelijke dwaling van de bovenste plank, zo was mijn stellige gevoel. En ik vreesde dat een dergelijke dwaling, eenmaal begaan, nooit meer zou worden toegegeven.
Het merkwaardige? Volgens mijn herinnering was er op dat moment nog helemaal geen verdachte in beeld!
Wist ik wie de moordenaar was? Nee! Heb ik ooit iemand als dader aangewezen? Nee! En dat ben ik ook niet van plan.
Maar mag je twijfelen aan een veroordeling? Mag je je afvragen of justitie de juiste persoon heeft vervolgd? Of moeten we aannemen dat een rechterlijke uitspraak automatisch betekent dat iedere twijfel voortaan verboden terrein is?
Sinds wanneer is een kritische vraag een misdaad?
Jaren later volgde ik de inspanningen van Maurice de Hond. Ook hij betwijfelde de schuld van de veroordeelde Ernest Louwes. De Hond ging echter een belangrijke stap verder: hij wees een ander als mogelijke dader aan. Dat heeft hem juridische problemen en veroordelingen opgeleverd. Inmiddels is opnieuw een gevangenisstraf tegen hem geëist.
Ik heb nooit iemand anders beschuldigd. Ik weet niet wie de weduwe heeft vermoord. En ik pretendeer dat ook niet te weten.
Maar ik kan me wel voorstellen hoe het voelt wanneer je ervan overtuigd bent dat er iets fundamenteel niet klopt.
Want wat als justitie zich werkelijk heeft vergist? Wat als een onschuldige jarenlang gevangen heeft gezeten? Wie durft dan de hand in eigen boezem te steken? En wie heeft de moed om de waarheid boven het eigen gelijk te stellen?
Ik herinner me nog hoe Ernest Louwes in de rechtszaal reageerde toen hij wegens moord werd veroordeeld. Die beelden zijn me altijd bijgebleven. Ik zag woede, wanhoop, ontzetting en vertwijfeling. Een reactie die op mij overkwam als iets wat uit de diepste lagen van zijn wezen naar boven kwam.
Als therapeut, zoals eerder gezegd met meer dan een halve eeuw praktijkervaring, heb ik veel menselijke emoties gezien. Toch weet ik heel goed dat lichaamstaal geen bewijs van onschuld of schuld is. Een mens is geen open boek waarin je de waarheid zomaar kunt aflezen.
Maar die reactie raakte me diep.
En onmiddellijk dacht ik terug aan mijn eerdere gevoel: ze gaan de verkeerde opsluiten.
Kan ik dat bewijzen? Nee.
Is gevoel hogere wiskunde? Evenmin.
Maar moet alles wat we niet kunnen bewijzen daarom ook onzin zijn? Kan intuïtie soms iets signaleren wat ons verstand nog niet kan verklaren?
GEVOEL KAN SOMS DE WAARHEID VAN DE TOEKOMST ZIJN…
Ik herinner me bijvoorbeeld dat ik ooit voorspelde dat de Berlijnse Muur binnen twee maanden zou vallen. Men verklaarde me voor gek. Twee maanden later viel de Muur.
Toeval? Intuïtie? Een opmerkelijke samenloop van omstandigheden? Wie zal het zeggen?
Ik kan nog meer van zulke ervaringen noemen, maar daar gaat het me nu niet om.
Het gaat me om de moord op een vrouw. Om gerechtigheid. Om de vraag of we werkelijk alles weten wat er destijds is gebeurd.
Is de waarheid volledig boven tafel gekomen? Zijn alle aanwijzingen voldoende onderzocht? Is iedere redelijke twijfel weggenomen? En als dat niet zo is, waarom zouden we dan niet opnieuw durven kijken?
Ik hoop dat een onafhankelijke, deskundige rechercheur of een team van onderzoekers de Deventer moordzaak nog eens tot op de draad onderzoekt. Zonder vooringenomenheid. Zonder vooraf vastgestelde schuldige. Zonder de behoefte om wie dan ook gelijk te geven.
Niet om justitie onderuit te halen. Niet om Maurice de Hond gelijk te geven. En al helemaal niet om mijn eigen gevoel bevestigd te zien.
Maar uitsluitend om de waarheid.
Want mocht er werkelijk sprake zijn van een gerechtelijke dwaling, dan verdient die het om aan het licht te komen. En mocht de oorspronkelijke veroordeling juist blijken, dan verdient ook die conclusie een zorgvuldige, eerlijke onderbouwing.
En bovenal mogen we één persoon niet vergeten: Jacqueline Wittenberg. Zij werd vermoord. Zij is het slachtoffer. Haar leven werd haar ontnomen. Ik heb het gevoel dat zij een rechtschapen en eerlijk mens was. Ik heb haar niet gekend en kan dat beeld niet bewijzen. Maar ik kan me moeilijk voorstellen dat zij iets anders zou wensen dan dat de waarheid over haar dood wordt vastgesteld.
Want wat is gerechtigheid waard als we niet bereid zijn onze eigen zekerheden ter discussie te stellen? En wat is een rechtsstaat waard als we niet meer zouden durven vragen: ‘Hebben we het eigenlijk wel bij het rechte eind?’
Gevoel is geen bewijs. Maar een vraag is nog geen beschuldiging. En twijfel hoeft geen vijand van de waarheid te zijn.
Nog een prettige dag verder… En voor wie met vragen achterblijft: u bent de enige niet…
© Jan C. van der Heide
JAN ZIT ER (weer eens helemaal) NAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Jan C. van der Heide
Drie heren aan tafel, één gast op de pijnbank. Vandaag Inside, beschaving outside!
Lieve JanZitErnaast lezers,
Ik slaap al ruim een week beroerd. Verschrikkelijk! Ik lig te woelen, te draaien, tel schapen, ministers, staatssecretarissen en andere slaapverwekkende verschijnselen. Niets helpt. Zelfs het tellen van de volledige Tweede Kamer levert geen resultaat op. Bij 150 schrik ik wakker van de gedachte dat ze allemaal wachtgeld krijgen.
Slapeloosheid? Hoe komt dat, zult u zich afvragen? Dank voor uw medeleven. Het is ernstig. Ik heb last van een acute aanval van plaatsvervangende schaamte.
De oorzaak heet Vandaag Inside.
Op dinsdag 10 november 2026 was Lee Towers te gast bij de drie musketiers van SBS6: Johan de Snor, René van der Grijpglas en Wilfred Genee, de man die zelfs een begrafenis nog zou kunnen presenteren als een gezellig onderonsje met een commerciële onderbreking.
Aan tafel zat ook advocaat Job Knoester. Een man die beroepshalve gewend is aan ingewikkelde gevallen, maar bij Vandaag Inside vermoedelijk weleens denkt: waar is de nooduitgang en wie heeft mijn toga verstopt?
En natuurlijk was daar Merel Ek. Een charmante verschijning, die tussen al dat testosteron regelmatig de indruk wekt dat ze stage loopt in een bejaardensociëteit waar de bewoners de afstandsbediening hebben ingeslikt.
Maar terug naar Lee Towers.
De man met de gouden microfoon. De Rotterdamse jongen die ooit als kraanmonteur in de haven begon en zich omhoog zong tot een nationale beroemdheid. Een familieman, dol op zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen. Een artiest die stadions vulde, miljoenen mensen plezier bezorgde en met zijn stem menigeen kippenvel gaf.
En daar zat hij dan. Lee. Met een nieuwe heup, pijn en een speciaal voor hem aangesleepte comfortabele fauteuil. Een sympathiek gebaar. Ze hadden tenminste aan zijn achterwerk gedacht. Nu zijn waardigheid nog.
Want wat volgde, vond ik bepaald geen hoogtepunt van Nederlandse gastvrijheid. Lee zat er naar mijn gevoel bij als een verdwaalde kerstengel op een barbecuefeest van drie slagers.
Een man die jarenlang stadions liet meezingen, kreeg nauwelijks de gelegenheid om zijn eigen melodie te bepalen.
Nu moet u weten dat ik dol ben op humor. Ik houd van een stevige grap, een scherpe tong, een scheut cynisme en een flinke portie zelfspot. Van mij mag er best eens iemand verbaal, wel zachtjes, door de gehaktmolen worden gehaald.
Maar er is een verschil tussen iemand geestig op de hak nemen en iemand behandelen alsof hij een ongewenste bijlage bij de televisiegids is.
Humor is een kunst. Iemand afzeiken kan iedere rioolontstopper. En daar wringt bij mij de schoen. Niet dat ik schoenen met hoge hakken draag, want dan moet ik straks ook nog een nieuwe heup.
Ik besloot dus mijn slapeloosheid te bestrijden door die drie heren een koekje van eigen deeg te serveren. Niet zomaar een koekje. Nee, eentje gebakken in de oven van het sarcasme, gegarneerd met cynisme en voorzien van een snufje vitriool. Een koekje waarvan Johan zijn snor spontaan in de krul schiet, René zijn lach inslikt en Wilfred voor het eerst in zijn televisiecarrière vraagt: 'Mag ik misschien even uitpraten?'
Eerst de kaars van Johan…
Johan, beste jongen, jij bent inmiddels een nationaal monument. Een wandelend geschiedenisboek met een snor, een mening en een gebruiksaanwijzing die bij de aankoop ontbrak. Je hebt overal verstand van. Voetbal, politiek, muziek, vrouwen, wereldproblemen, buitenlandse betrekkingen en waarschijnlijk ook van de voortplanting van de Zuid-Amerikaanse dwergmug. Alleen de kunst van het hoffelijk ontvangen van een gast lijkt ergens tussen de voetbalplaatjes zoekgeraakt.
Je had opmerkingen over de stem van Lee. Dat die met het klimmen der jaren niet meer is wat hij ooit was. Ach Johan, wat een opmerkelijk inzicht! Een man van bijna tachtig die niet meer klinkt als een jonge god van vijfentwintig. De wetenschap staat werkelijk voor een raadsel!
Maar ik wil jou ook een compliment geven.
Johan, jij wordt met de jaren steeds jeugdiger. Je bent zo slank geworden dat ik tegenwoordig twee keer naar het televisiescherm moet kijken om je te ontdekken. Vroeger was je een stevige kerel, nu ben je een uitroepteken met een snor. Als je zijwaarts gaat zitten, verdwijnt je hele persoonlijkheid achter de microfoon.
En soms zoek je naar een naam. Of een woord. Of een herinnering. Dan kijkt René je aan en komt er zowaar een vorm van samenwerking tot stand. Ontroerend! Een soort geheugengymnastiek voor gevorderden.
Ik vind dat prachtig, Johan. Echt waar.
Maar ik ga je niet verder ontleden. Straks ga ik nog op je lijken en dan moet ik mezelf ook iedere avond op televisie afbranden.
En dan die kaars van je.
Merel, zou jij die kromme kaars eens willen uitblazen? Voorzichtig hoor! Gezien Johans leeftijd mag je daarvoor gerust een ouderwetse kaarsensnuiter gebruiken. Niet te dicht bij zijn snor komen, want voor je het weet moet de brandweer uitrukken en wordt het programma omgedoopt tot Vandaag In Vlammen.
En Johan, zet die kaars voortaan op een fatsoenlijke, brandveilige plek. Met gevoel voor smaak, sfeer en compositie. Het oog wil tenslotte ook wat, al is het bij jullie soms vooral het derde oog dat ontbreekt.
René, de lachende vulkaan
En dan René van der Gijp.
René kan lachen. Mijn hemel, wat kan die man lachen! Als hij eenmaal begint, denk je dat ergens in Hilversum een cementmolen met een bak grind van de trap is gevallen.
En ik geef het toe: soms lig ik zelf dubbel om hem.
René heeft een gave. Hij kan van een onnozel voorval een komisch hoogtepunt maken. Een scheet, een verkeerd uitgesproken naam, een mislukte voorzet, en René ligt bijna onder tafel.
Maar beste René, niet alles hoeft een lachsalvo op te leveren. Soms mag je ook gewoon even luisteren. Een gast hoeft niet voortdurend een bal voor open doel te zijn. Zeker niet wanneer die gast zijn sporen ruimschoots heeft verdiend.
Lee Towers heeft duizenden mensen overeind gekregen met zijn stem. Daar heb je geen voetbalstadion vol lachsalvo's voor nodig om respect voor te hebben.
En als je iemand nauwelijks kent, zoals je later aangaf, dan is dat toch juist een prachtige gelegenheid om hem eens beter te leren kennen? Je kunt immers moeilijk iemand leren kennen wanneer je vooral naar je eigen lach zit te luisteren.
Wilfred, de verkeersleider van de chaos
En dan Wilfred Genee. De man die de boel in goede banen moet leiden.
Nou, die banen lijken soms op een rotonde zonder verkeersregels, waarop drie vrachtwagens achteruitrijden terwijl de verkeersleider reclame maakt voor winterbanden.
Wilfred, jij bent een voortreffelijke gespreksleider. Je kunt iemand een vraag stellen, halverwege onderbreken, een andere vraag stellen, naar Johan kijken, René aan het lachen maken en ondertussen een reclameblok aankondigen. Allemaal binnen veertien seconden. Dat is geen presenteren meer. Dat is verbaal jongleren met een kettingzaag.
Maar als je een bijzondere gast uitnodigt, geef hem dan ook eens de ruimte om gast te zijn.
Een presentator is tenslotte niet alleen de man die de vragen stelt. Hij is ook degene die ervoor zorgt dat een gast niet onder de tafel verdwijnt tussen het ego, de grappen en de reclameboodschappen.
Een goede gastheer opent de deur. Hij laat zijn gasten niet vervolgens door het kattenluik naar buiten kruipen.
En toch… ik kijk graag!
Laat ik vooral niet vergeten dat ik regelmatig plezier beleef aan die drie kwajongens. Hun ongein, hun flauwekul, de scheetjes, de kakjes, de piesjes en alle andere menselijke uitlaatgassen die over tafel worden gelanceerd. Soms lijkt de studio op een laboratorium waar men onderzoekt hoeveel onzin een mens kan produceren zonder dat de luchtkwaliteit officieel wordt afgekeurd.
En toch moet ik er geregeld om lachen. Volwassen mannen die weigeren volwassen te worden. Heerlijk! Op bepaalde punten herken ik mezelf erin. Alleen heb ik thuis geleerd dat je een gast niet eerst uitnodigt om hem vervolgens als deurmat te gebruiken.
En dat brengt me weer bij Lee.
Lee Towers verdient een staande ovatie
Beste Johan, René en Wilfred, nodig Lee nog eens uit. Niet om excuses te produceren die klinken alsof ze door een afdeling juridische schadebeperking zijn geschreven. Nee, gewoon omdat het een mooi gebaar zou zijn.
Laat die man vertellen. Over zijn leven, zijn carrière, zijn gezin, de Rotterdamse haven, zijn gouden microfoon, de mensen die hij heeft ontmoet en de miljoenen herinneringen die zijn muziek heeft opgeroepen. En geef hem bij binnenkomst een kist vol gouden microfoons cadeau.
Johan mag de kist dragen, René mag het lint doorknippen en Wilfred mag voor één keer zijn mond houden totdat Lee is uitgesproken.
Dat laatste wordt waarschijnlijk de duurste productie van SBS6 ooit. Ze moeten namelijk eerst een vergunning aanvragen voor een volstrekt onbekend televisieverschijnsel: stilte tijdens een gesprek.
En misschien, heel misschien, ontdekken de heren dan iets wonderbaarlijks. Dat je een man kunt eren zonder zelf minder te worden. Dat respect geen teken van zwakte is.
Dat humor nog veel leuker wordt wanneer iedereen kan meelachen, ook degene over wie de grap gaat. En dat een gouden microfoon meer waard is dan drie zilveren tongen die voortdurend door elkaar ratelen.
Ik hoop oprecht dat Lee nog eens terugkomt.
Want laten we eerlijk zijn: Lee Towers heeft zijn publiek jarenlang laten zingen. De heren van Vandaag Inside kunnen hem op zijn minst een keer laten uitpraten. En mocht dat niet lukken, dan stel ik voor dat ze bij SBS6 een nieuwe rubriek beginnen: Drie heren zoeken hun manieren. Met Merel als cursusleidster, Job Knoester als juridisch toezichthouder en Lee Towers als eregast.
Johan krijgt een kaars, René een lachdemper en Wilfred een zandloper.
En ik?
Ik ga eindelijk weer eens heerlijk slapen.
Al moet ik bekennen dat ik vanmorgen wakker schrok uit een nachtmerrie. Ik droomde dat ik zelf voor straf bij Vandaag Inside werd uitgenodigd.
Ik mocht plaatsnemen in een heerlijke, comfortabele fauteuil. Wat een gastvrijheid! Alleen bleek er één voorwaarde aan verbonden: ik moest verder wel mijn mond houden.
Maar ja, ik ben niet voor niks koffiedikkijker! Ik had de bui al zien hangen. Daarom heb ik vooraf maar opgeschreven wat ik wilde zeggen.
En dat heeft u zojuist gelezen…
Nog een prettige dag verder…
© Jan C. van der Heide
Jan zit ernaast…
Kanttekeningen bij het nieuws
11 november 2026
De gemeente helpt u graag aan het werk
Lieve JanZitErnaast lezers,
U vraagt huishoudelijke hulp aan omdat u de stofzuiger niet meer de trap op krijgt. De gemeente denkt met u mee. Zou u zelf alvast boven kunnen beginnen?
Jazeker, als het aan de gemeente ligt, helpen ouderen voortaan binnen hun fysieke mogelijkheden een handje mee. Een kastje afstoffen, een kamertje zuigen, een raampje lappen. Let vooral op die verkleinwoordjes. Daar krijgt zelfs een versleten heup weer zin in.
Ik zie het keukentafelgesprek al voor me.
‘Mevrouw, kunt u uw rechterarm nog optillen?’
‘Tot hier. Daarna doet het pijn.’
‘Prachtig. Dan doet u de onderste helft van de ramen.’
‘En de bovenste helft?’
‘Die nemen we mee in de volgende evaluatie.’
Zoiets heet dan het stimuleren van de zelfredzaamheid. Op het gemeentehuis schijnt het uitstekend te werken. De wethouder heeft alvast zelfstandig een compliment aan zichzelf gegeven.
En wat is het toch lief dat de gemeente zich zo bekommert om uw conditie. U krijgt er zelfs een gratis oefening bij. Eerst bukken voor het stof onder de bank en daarna nog eens voor het bedrag dat de gemeente op uw hulp heeft bespaard. Die tweede keer gaat vanzelf. Uw mond valt toch al open.
Bezuinigen heet tegenwoordig meedenken. Als u zelf de vloer dweilt, heet dat eigen regie. En als u daarna een uur op de bank moet bijkomen, staat er in het dossier dat u zelfstandig gebruikmaakt van uw rustmomenten.
Laatst stond er bij mij iemand van de gemeente aan de deur. ‘Hondenbelasting. Is er een hond in huis?’
Kijk, dát vind ik nou mooi. Voor een dweil moet eerst worden onderzocht wat u zelf nog kunt. Voor een hond staan ze uit eigen beweging op de stoep.
‘De enige hond in dit huis ben ik zelf,’ zei ik. ‘Woef.’
Ik deed de deur dicht. Door de brievenbus hoorde ik hem nog mompelen.
‘Zelfstandig waaks. Hulp kan omlaag.’
Nog een prettige dag verder…
Jan C. van der Heide
Jan zit er (weer eens helemaal) naast…
Kanttekeningen bij het nieuws
7 november 2026
Verliefd op je 85ste? Eerst toestemming vragen aan de schatkist!
Lieve JanZitErnaastlezers,
Er gebeuren nog wonderen in Nederland. Niet in Den Haag, daar worden wonderen doorgaans eerst belast, vervolgens wegbezuinigd en ten slotte door een staatssecretaris ontkend. Nee, ik bedoel echte wonderen. Zoals twee hoogbejaarde mensen die op hun 85ste nog smoorverliefd op elkaar zijn.
Kort geleden was ik op bezoek bij zo'n stelletje. Twee AOW-tortelduifjes, samen goed voor bijna twee eeuwen levenservaring, vier versleten knieën en een hart dat nog altijd sneller klopt bij het zien van de ander.
Ze zaten hand in hand. Streeltjes, verliefde blikken, een kneepje hier, een aaitje daar. Ik voelde me op een gegeven moment bijna een ongewenste figurant in een romantische film voor gevorderde bejaarden.
Ik dacht nog: als die twee zo doorgaan, moet ik straks de gordijnen dichtdoen en de rollators op de rem zetten.
Maar wat een prachtig gezicht!
Zij woont in een aanleunwoning. Hij in een flatje in de stad, ongeveer zo groot als een vogelkooi, maar dan zonder schommelstokje. Een bejaardenmagazijn met centrale verwarming, waar je bij het omdraaien in bed meteen de koelkast opendoet.
Ik zou hem naar huis brengen, zijn geliefde ging ook mee wegbrengen en ik vroeg onderweg, zo langs mijn neus weg: 'Waarom gaan jullie eigenlijk niet samenwonen? Dan kunnen jullie iedere ochtend naast elkaar wakker worden.'
Nou, ik had beter kunnen vragen of ze gezamenlijk een kerncentrale wilden beginnen.
Bijna in koor riepen ze: 'Dan gaan we er met onze AOW flink op achteruit! We hebben allebei geen aanvullend pensioen. Van liefde alleen kun je niet eten, Jan!'
En hij voegde eraan toe: 'In Nederland mag je als bejaarde best verliefd zijn, zolang je maar op tijd naar je eigen huis teruggaat. Samenwonen? Dat wordt financieel afgestraft! Of je moet natuurlijk premier zijn, dan zijn er vast andere mogelijkheden. Maar wij zijn maar twee niet seniele fossiele hetero's met een kunstgebit en een hart.'
Ik verslikte me bijna in mijn eigen ademhaling.
Wat een heerlijk stel!
En ergens hadden ze natuurlijk een punt.
Want zodra twee alleenstaande AOW'ers een gezamenlijke huishouding gaan voeren, kan hun AOW veranderen naar het lagere bedrag voor samenwonenden. Niet letterlijk de helft eraf, maar voor mensen zonder aanvullend pensioen kan het verschil behoorlijk pijn doen. De liefde is gratis, maar de overheid heeft er een tariefkaart naast gelegd.
Stel je voor: twee mensen hebben hun hele leven gewerkt, belasting betaald, premies afgedragen, kinderen grootgebracht, de oorlog of de naweeën ervan meegemaakt, crisis na crisis overleefd en duizenden keren braaf hun vuilnisbak buitengezet. En dan, op hun oude dag, gebeurt er iets wonderlijks.
Ze worden verliefd!
Niet een beetje. Nee, tot over hun oren. Voor zover die nog goed horen. Ze willen samen ontbijten, elkaars hand vasthouden, samen televisie kijken, een beetje kibbelen over de afstandsbediening en 's avonds tegen elkaar zeggen: 'Slaap lekker, schat.'
Maar ho eens even!
Daar komt de administratieve Cupido uit Den Haag aanvliegen. Niet met een pijl en boog, maar met een rekenmachine en een formulier van de Sociale Verzekeringsbank.
'Zozo, verliefd? Samenwonen? Wat gezellig! Dan kunnen we meteen even kijken wat er van uw AOW af kan.'
Je zou haast denken dat er ergens een ambtenaar achter een gordijntje zit te turven hoeveel bejaarden elkaar nog een kus geven. 'Chef! We hebben er weer twee! Ze hebben samen een beschuitje gegeten!' 'Uitstekend gedaan, je krijgt promotie Jansen. Open onmiddellijk het dossier Ongeoorloofde Romantiek op Leeftijd.'
En als ze ook nog samen onder één dekbed kruipen, gaat vermoedelijk het alarm af bij het ministerie van Financiën (en misschien ook wel bij de zedenpolitie).
PAS OP! TWEE BEJAARDEN HEBBEN HET GEZELLIG!
Het moet niet gekker worden.
En ondertussen maar praten over woningnood. Want denk eens even mee, beste beleidsmakers met uw vergaderkoekjes en ambtelijke, meestal te vet, zitvlees.
Als twee alleenwonende ouderen besluiten samen één woning te betrekken, kan er een woning vrijkomen.
Een woning!
Voor een jong stel bijvoorbeeld. Twee mensen die nu noodgedwongen bij hun ouders wonen, waar vader 's avonds in zijn onderbroek door de woonkamer wandelt en moeder nog altijd vraagt of ze hun tanden wel gepoetst hebben.
Eén bejaardenliefde, één woning erbij.
Dat klinkt toch bijna als een wonderbaarlijke oplossing?
Natuurlijk moet je de kosten en gevolgen eerlijk bekijken. Maar zou het niet verstandig zijn om te onderzoeken hoe ouderen kunnen samenwonen zonder dat hun financiële bestaanszekerheid meteen onder druk komt?
Ach, wat zit ik toch weer ouderwets te denken.
In Den Haag moet je een eenvoudig idee natuurlijk eerst door zeven commissies, drie werkgroepen, een adviesraad, twee onderzoeksbureaus en een staatssecretaris met een burn-out laten beoordelen.
Daarna volgt een rapport van 800 pagina's met als conclusie: 'Het verdient aanbeveling nader onderzoek te doen naar de wenselijkheid van een eventuele verkenning.'
Kosten: een paar miljoen.
Resultaat: de twee verliefde bejaarden zijn inmiddels honderd geworden en hebben besloten elkaar maar te blijven bezoeken.
En zo marcheert Nederland vrolijk verder.
Ik heb het altijd al voorspeld.
Straks worden de bejaarden gebruikt om de dijken op te hogen. Lekker duurzaam. Geen stikstofuitstoot meer, hooguit een beetje kunstgebit.
De boeren worden gerecycled tot veevoer. De koeien krijgen een cursus klimaatneutraal loeien.
Jongeren mogen hun ouders vanaf hun achttiende preventief onder curatele stellen, wegens het vermoeden van ouderwetse opvattingen.
Werkgevers hoeven straks geen salaris meer te betalen. Integendeel! Het personeel moet maandelijks een bijdrage overmaken voor het voorrecht dat het überhaupt mag werken.
En de regering? Die presenteert trots het nieuwste nationale beleidsplan: 'Nederland vooruit! Desnoods achteruit!'
Compleet met een koninklijk fanfarekorps, glimmende uniformen en een minister die bij de opening per ongeluk zijn eigen lintje doorknipt.
Maar alle gekheid op een stokje...
Wat zegt het eigenlijk over een samenleving wanneer twee mensen die bijna aan het einde van hun levensreis zijn, moeten rekenen of ze het zich financieel kunnen veroorloven om die laatste kilometers samen af te leggen?
Wanneer een warme arm om je heen niet alleen geborgenheid betekent, maar ook een mogelijke aanslag op je huishoudboekje?
Wanneer een lege woning belangrijk wordt gevonden, maar de mensen die haar zouden kunnen vrijmaken daarvoor financieel een prijs betalen?
Daar mag best eens serieus over worden nagedacht.
Want liefde op hoge leeftijd is geen luxeartikel, geen belastingtruc en geen verdacht samenwerkingsverband.
Het is misschien wel het mooiste wat twee mensen in hun laatste levensjaren nog kunnen overkomen.
En toen ik die oude heer thuis afleverde, zei hij met een ondeugende grijns: 'Jan, weet je wat ik ga doen? Ik blijf gewoon verliefd. Dat kunnen ze me toch zeker niet afpakken?'
Ik antwoordde: 'Voorzichtig, ouwe jongen. Breng ze in Den Haag niet op ideeën. Straks krijg je nog een aanslag wegens emotioneel samenwonen met terugwerkende kracht!'
Hij schaterde.
En ik dacht: zolang twee mensen van 85 nog zo kunnen lachen en liefhebben, is er met Nederland gelukkig nog niet álles verloren.
Maar mocht de politiek ooit besluiten liefde te belasten, dan raad ik alle bejaarden aan voortaan zwart te zoenen.
Dat scheelt een hoop administratie.
Nog een prettige dag verder…
Jan C. van der Heide
Jan zit ernaast… Kanttekeningen bij het nieuws
Jan zit er (weer eens helemaal) naast…
Kanttekeningen bij het nieuws
3 november 2026
Het publiek is geen schaap met een leesbril
Lieve JanZitErnaast lezers,
Niet dat ik overal commentaar op wil leveren. Welnee. Ik zit gewoon rustig het nieuws te lezen en denk af en toe een beetje mee. Dat laatste schijnt bij sommige persvoorlichters al als ongewenste bijwerking te worden beschouwd.
Wat mij verbaast, is hoe onbeholpen belangrijke mensen soms omgaan met pijnlijke vragen. Koningshuizen, beroemdheden, VIP’s: zodra het ingewikkeld wordt, verschijnt er een verklaring waarin ieder woord kennelijk eerst met een pincet is vastgepakt.
“Vanwege de complexe persoonlijke omstandigheden kunnen wij op dit moment niet inhoudelijk reageren.”
Kijk, dan weet je als lezer meteen waar je aan toe bent: nergens. Maar wel keurig geformuleerd nergens.
Dan denk ik: beste mensen, wij zijn misschien geen prins, hertogin of internationaal gefotografeerde handtasdrager, maar we kunnen wél lezen. Soms zelfs tussen de regels door. Daar staat trouwens geregeld meer dan in de verklaring zelf.
Neem de ernstige berichtgeving rond de vader van Meghan. Juist bij zulke beschuldigingen wil je helderheid: wat is vastgesteld, wat wordt onderzocht en wat weten we eenvoudigweg nog niet? Beschuldigingen zijn geen veroordeling. Maar een persverklaring is ook geen wonderdoekje waarmee alle vragen vanzelf van tafel verdwijnen.
En nee, als buitenstaander kan ik niet weten wat een dochter over haar vader wist. Mijn kristallen bol heeft ook zijn beperkingen. Gelukkig maar, anders kreeg ik er straks nog een dagvaarding met een stofdoek bij.
Wat mij bezighoudt, is die hele openbare choreografie. Een woordvoerder zegt iets, een andere woordvoerder verduidelijkt wat de eerste woordvoerder niet bedoelde, waarna een derde laat weten dat er verder niets wordt toegevoegd.
Er wordt een hoop gezegd om zorgvuldig niets te zeggen. Je moet er vermoedelijk voor gestudeerd hebben. Vier jaar mistkunde, met als afstudeerrichting rookgordijnen.
Natuurlijk hoeft niemand zijn hele privéleven op het dorpsplein uit te stallen. Ook beroemde mensen mogen een deur dichtdoen. Maar wie zélf met een openbaar verhaal komt, moet begrijpen dat het publiek daar vragen over stelt.
Zeg dan gewoon: “Dit weten we. Dit weten we nog niet. En hierover willen we om persoonlijke redenen niets vertellen.”
Dat laatste is óók een duidelijk antwoord. Daar kan een volwassen mens iets mee. Veel meer dan met een zorgvuldig gestoomde woordwolk waar zelfs de weerman geen richting aan kan geven. Draai toch niet eindeloos om de hete drol heen. Voor je het weet staat er een complete communicatieafdeling omheen en noemt iemand het een kwetsbare situatie.
Eerlijkheid garandeert niet dat de nieuwsgierigheid ophoudt. Sommige mensen zouden zelfs bij een open boek nog onder de kaft kijken. Maar telkens een nieuw tipje van de sluier optillen, helpt evenmin. Dan maak je van iedere familiekwestie een televisieserie met twaalf seizoenen en een kerstspecial.
Mijn verzoek is eenvoudig: onderschat de lezer niet. Die heeft misschien geen kroon op zijn hoofd, maar doorgaans wel iets ertussen.
En als u ons dan toch als schapen beschouwt: wees gewaarschuwd.
Er zitten exemplaren tussen die terugblaten...
Nog een prettige dag verder…
Jan C. van der Heide
Therapeut, coach, paragnost en ‘wijsgeer met een losse veter’
Jan zit er (helemaal) naast…
Kanttekeningen bij het nieuws
1 november 2026
Van miljonair tot zeshoog achter… Tjakka!
Lieve JanZitErnaast lezers,
Mensen vragen me weleens: ‘Jan, wat vind jij nou eigenlijk zielig?’
Nou, ik vind alles gauw zielig als ik eerlijk ben. Maar er is al genoeg ellende in de wereld en medelijden kun je beter bewaren voor mensen die het werkelijk nodig hebben.
Maar soms kom je iemand tegen van wie je denkt: Ach, lieve hemel, wat moet het toch vermoeiend zijn om jezelf voortdurend zo belangrijk te vinden…
Laatst gaf ik iemand een lift in mijn stokoude, geen diesel, Mercedes. Een auto die inmiddels meer levenservaring heeft dan menig psycholoog, maar die me nog altijd keurig van A naar B brengt. En dat zonder onderweg over zijn vroegere rijkdom op te scheppen.
We babbelden gezellig over koetjes, kalfjes en andere loslopende viervoeters. Mijn passagier vertelde dat hij tegenwoordig zeshoog in een nogal armoedige buurt woont. Vroeger had hij een prachtige bungalow. Hij was directeur die touwtjes stevig in handen had, van een bedrijf met zestig werknemers...
Niets mis mee, dacht ik. Het leven kan rare bokkensprongen maken. Vandaag zit je op rozen, morgen op een cactus. En soms heb je niet eens geld meer om de stekels uit je achterwerk te laten verwijderen.
Opeens viel zijn oog op de Mercedesster op de neus van mijn auto. ‘Weet je, Jan,’ zei hij met een zekere deftigheid, ‘ik heb vroeger óók een Mercedes gehad. Alleen een veel grotere en veel nieuwere dan die ouwe bak van jou!’
Ik knikte vriendelijk. Mijn Mercedes trok zich er gelukkig niets van aan. Die heeft geen minderwaardigheidscomplex.
Maar mijn passagier was nog niet klaar. ‘En weet je trouwens wel dat ik vroeger miljonair ben geweest?’ Hij ging er eens extra rechtop bij zitten. Zijn borstkas zwol op alsof hij zojuist persoonlijk de Nederlandse economie had gered.
Uit mijn ooghoek zag ik hem verwachtingsvol kijken. Hij wachtte kennelijk op bewondering, ontzag, misschien zelfs een kleine buiging. Het liefst had hij waarschijnlijk gehad dat ik de auto op de vluchtstrook parkeerde om hem een staande ovatie te geven.
Ik zei: ‘Goh, dat is eigenlijk helemaal niet zo mooi…’
Hij keek verbaasd.
‘Hoezo niet?’
‘Nou,’ zei ik, ‘je zegt dat je miljonair bent geweest. Dat woordje geweest vind ik nou juist zo interessant. Er is kennelijk ergens iets niet helemaal volgens het oorspronkelijke miljonairsplan verlopen…’
Het werd even stil.
Zelfs de Mercedesster leek een beetje te grijnzen.
Gelukkig waren we bij zijn bestemming aangekomen. Hij stapte uit en ik reed verder, een ervaring rijker, maar helaas nog altijd geen miljonair. En terwijl ik verder tufte, dacht ik aan iets wat ik in mijn lange leven als therapeut regelmatig ben tegengekomen.
Er zijn mensen die hun geld verliezen, maar er zijn ook mensen die hun geld én hun gevoel voor eigenwaarde verliezen. En dat laatste is pas werkelijk armoede.
Begrijp me goed: rijkdom is geen schande. Armoede evenmin. Wie ooit miljonair was en nu zeshoog woont, is geen haar minder waard dan iemand die nog altijd in een villa woont.
Maar wie denkt dat zijn vroegere bankrekening hem vandaag nog belangrijker maakt dan een ander, heeft kennelijk bij het opruimen van zijn bezittingen vergeten zijn ego mee te verhuizen. Dat staat nog altijd in die bungalow, waarschijnlijk naast de jacuzzi.
En toen moest ik opeens denken aan dat beroemde TJAKKA!
Dat is misschien wel de mooiste levensles die ik mijn passagier had kunnen meegeven:
TJAKKA! Je miljoenen zijn misschien verdwenen, je bungalow is verkocht en je grote Mercedes rijdt inmiddels met iemand anders rond… maar je bent er zelf nog!
Maak dáár eens iets moois van! Want je kunt zeshoog wonen en als mens op grote hoogte staan. Je kunt ook in een paleis wonen en geestelijk nog niet boven de plinten uitkomen.
En weet je wat ik nou écht zielig vind? Niet iemand die zijn miljoenen is kwijtgeraakt. Maar iemand die, nadat hij alles heeft verloren, nog steeds denkt dat zijn grootste bezit zijn vroegere rijkdom was.
De werkelijke armoede begint niet wanneer je portemonnee leeg is, maar wanneer je denkt dat je zonder geld niemand meer bent.
En wat koopt u nu voor dit hele verhaal?
Helemaal niets!
Maar dat is dan ook precies de bedoeling. Sommige dingen van waarde zijn nog altijd gratis.
TJAKKA!
En nu ga ik mijn stokoude Mercedes maar eens wassen. Niet omdat hij zo duur is, maar omdat hij me nog altijd brengt waar ik wezen moet.
En daar heeft een voormalige miljonair met zijn verdwenen Mercedes helemaal niets aan.
Nog een prettige dag verder… en kijk vooral niet te lang in uw achteruitkijkspiegel. Het mooiste van uw leven hoeft helemaal niet achter u te liggen!
Jan C. van der Heide
therapeut, coach, paragnost, 'wijsgeer met een losse veter...'
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Europa verzet alles… behalve de klok
Lieve JanZitErnaast lezers,
De wintertijd is inmiddels weer volop van kracht. De klok is teruggezet. Nu het gezonde verstand nog.
In een Nederlandse peiling uit 2018 was vaste wintertijd de populairste keuze. Maar jaren later draaien we nog steeds twee keer per jaar aan de wijzers. Europa vergadert, overlegt en schuift de beslissing vooruit. De burger verzet zijn klok; de politiek verzet haar besluit.
Natuurlijk vraagt samenwerking om overleg. Maar als zelfs de wijzers jarenlang vastlopen in de besluitvorming, hoeveel vertrouwen moet de burger dan nog hebben in de grote Europese beloften?
Zodra de rekening komt, lijkt de vaart er ineens wél in te zitten. Via Brussel of Den Haag: defensie-uitgaven, heffingen, accijnzen… Onder aan de streep zit dezelfde burger met zijn huishoudboekje. Die vraagt zich bij de kassa niet af hoe machtig Europa wordt, maar wat hij deze week nog kan betalen.
Europa dreigt Rupsje Nooitgenoeg te worden: steeds grotere ambities, met de portemonnee van de burger als voedingsbodem. Voor mij begint samenwerking dichter bij huis. Bij de Benelux: België, Nederland en Luxemburg. Korte lijnen, herkenbare belangen en afspraken waarvan burgers iets merken aan hun keukentafel.
En Europa kan… om te beginnen eens op de klok kijken. Het is de hoogste tijd om de burger serieus te nemen.
Wie de wijzers niet gelijk krijgt, moet niet verbaasd zijn dat de burger afhaakt.
Een prettige dag verder...
Jan C. van der Heide
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Straks stikstof genoeg, maar geen aardappel meer te vreten!
Lieve JanZitErnaast lezers,
De kolommen van onze kranten en andere media worden tegenwoordig chronisch gevuld met de onheilspellende mededeling dat we straks met z'n allen stikken in het stof. Stikstof welteverstaan! Misschien komt daar wel die eeuwenoude wijsheid vandaan: Stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren…
O, verdorie… ik moet thuis ook nog afstoffen!
Kijk, daar ga ik alweer. Van de hak op de tak. Verschrikkelijk, die ouwe mensen! De concentratie is soms verder te zoeken dan een parkeerplaats in Amsterdam. En voor je het weet, vergeet je waarover je het eigenlijk wilde hebben. Over de oprukkende bejaardenplaag zal ik het een volgende keer wel hebben. Eerst maar eens kijken of ik die tijd zelf nog haal…
Maar nu even iets héél anders. En niet onbelangrijk! Zojuist, precies rond etenstijd, ging mijn telefoon. Wie denkt u? Mijn kristallen bol! Ja, dat bolletje belt tegenwoordig zelf. De moderne techniek staat voor niets. Zelfs het bovennatuurlijke heeft inmiddels een abonnement.
‘Hallo Jan,’ klonk het kristalhelder. ‘Even een kattenbelletje uit hogere sferen. Herinner jij je nog die lege schappen in de supermarkten, niet zo lang geleden?’
‘Joh, bolletje,’ antwoordde ik enigszins beledigd, ‘ik ben oud, maar nog niet seniel! Natuurlijk herinner ik me dat! Hele gaten in de schappen! Groenten verdwenen, fruit zoek, en bij de aardappelen kon je bijna een voetbalwedstrijd organiseren. Zoveel ruimte was er!’
‘Precies!’ antwoordde de bol. ‘Je geheugen functioneert nog uitstekend. Althans, zolang het over eten gaat.’
‘Wat wil je nou eigenlijk?’ vroeg ik ongeduldig. ‘Mijn aardappelen staan te koken!’
De bol kuchte geheimzinnig.
‘Nou Jan, luister eens goed. Als ze straks onze boeren vanwege de stikstofproblematiek massaal de nek omdraaien, moet je niet verbaasd zijn wanneer die lege schappen terugkomen. En ditmaal misschien niet voor een paar dagen!’
‘Hoe bedoel je?’
‘Heel eenvoudig, beste Jan. Je kunt een boer wel wegreguleren, maar je kunt geen aardappel uit een beleidsnota trekken. Een koe geeft geen melk omdat een minister een motie indient of maar blijft door melken over poepende runderen... En van een ambtelijk rapport kun je nog altijd geen stamppot maken!’
Ik werd er stil van. Dat gebeurt niet vaak.
De bol vervolgde onverstoorbaar: ‘Natuurlijk moet het milieu beschermd worden. Schone lucht, gezond water en een leefbare natuur zijn van levensbelang. Maar vergeet niet dat voedsel óók ergens vandaan moet komen. Niet uit de printer van een ministerie!’
‘En als we alles gewoon importeren?’ opperde ik.
‘Uitstekend idee!’ riep de bol sarcastisch. ‘Dan verplaatsen we de uitstoot naar het buitenland, laten we vrachtwagens en schepen duizenden kilometers afleggen en feliciteren we onszelf vervolgens met onze milieuprestaties. Als we het maar niet meer kunnen zien, bestaat het kennelijk niet!’
‘Bolletje, je wordt cynisch!’
‘Nee Jan, ik word kristalhelder! En nog iets: als je boerenbedrijven laat verdwijnen, verdwijnen daarmee ook kennis, vakmanschap en een stuk voedselzekerheid. Een boerderij die vandaag haar deuren sluit, staat morgen niet zomaar weer overeind. Denk daar maar eens over na voordat je aan je bloemkool begint.’
Ik wilde nog iets vragen, maar de bol was me voor.
‘En Jan, ik bel je juist omdat ik geen zin heb dat je vanavond weer urenlang in mijn binnenste zit te gluren. Dat spirituele voyeurisme begint me behoorlijk te vervelen. Bovendien ruik je de laatste tijd verschrikkelijk naar knoflook!’
‘Maar…’ ‘Geen gemaar! Kristalheldere service, rechtstreeks uit de kosmos. Ik heb je alvast het antwoord gegeven op een vraag die je nog niet gesteld had. Eet smakelijk en slaap lekker!’
Tuut… tuut… tuut…
Weg was-ie!
Nou vraag ik je! Zit je daar als bijna-eeuwling met je dampende aardappelen, word je door een glazen bol opgebeld die je eerst beledigt, vervolgens de ondergang van de Nederlandse landbouw voorspelt en ten slotte ook nog over je knoflookadem begint!
Mijn eetlust was spontaan verdwenen. En mijn nachtrust voor vannacht waarschijnlijk ook.
Maar beste lezers, trek u vooral niets van dit alles aan! Het is natuurlijk allemaal bangmakerij. Net als die verhalen over Russen, Chinezen en andere wereldveroveraars die elk moment voor de deur kunnen staan. Straks staat Dzjengis Khan ook nog op uit zijn graf om met zijn Mongoolse ruiters de Veluwe binnen te vallen. Allemaal grimmige sprookjes van Grimm!
We leven tenslotte in een bijzonder verstandige wereld. Een wereld waarin een koeienscheet soms wordt behandeld alsof er een chemische aanval heeft plaatsgevonden, terwijl we tegelijkertijd miljarden besteden aan raketten, bommen, granaten en andere instrumenten om de mensheid naar het hiernamaals te helpen.
Een koe laat een wind en de politiek krijgt het benauwd. Een Patriot-raket wordt afgevuurd en men spreekt van een investering in onze veiligheid. Het is maar vanuit welke kant je de lucht bekijkt!
Begrijp me goed: stikstofproblemen zijn serieus, de natuur verdient bescherming en boeren zullen waar nodig ook moeten veranderen. Maar het is levensgevaarlijk wanneer we in onze ijver om één probleem op te lossen, een ander probleem creëren dat misschien nog veel groter wordt.
Want een land dat zijn voedselproductie achteloos afbreekt, kan uiteindelijk ontdekken dat je van mooie politieke beloften niet kunt eten.
En wie denkt dat het buitenland ons altijd wel zal voeden, moet zich eens afvragen wat er gebeurt wanneer dat buitenland op een kwade dag zijn eigen bevolking eerst te eten geeft. Dan kunnen we in Nederland misschien onze laatste bloemkool per opbod verkopen. Met een hypotheek erbij. En een stikstofvergunning voor het koken!
P.S. Mijn kristallen bol belde zojuist nóg een keer. Hij had een laatste mededeling: ‘Jan, maak je niet zo druk. De toekomst ziet er helemaal niet zo somber uit. Er is straks stikstof genoeg voor iedereen. Alleen nog even kijken of er iets te eten bij te krijgen is…’
En toen hing dat kreng wéér op!
Ik ga nu maar gauw mijn aardappelen afgieten. Zolang ze er nog zijn.
Hartelijke groeten en een prettige dag nog verder…
Jan C. van der Heide
…die liever een boer op zijn land ziet dan een aardappel op de bon…
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Laat die kinderen met rust. Ook als de hemel uw werkterrein is.
Lieve JanZitErnaastLezers,
Nee, ik voel me niet onmiddellijk aangesproken, beledigd, gekwetst, aangevallen, aangerand of anderszins van mijn stoel geblazen als iemand iets onaardigs over paragnosten schrijft. Als je de honderd nadert - ik neem alvast een ruime aanloop - raak je niet meer van ieder zuchtje uit balans. Maar ik ben en blijf paragnost. En juist daarom trek ik een grens.
Onlangs las ik in een krant over paragnosten die op een kinderbegraafplaats zouden zijn neergestreken om contact te zoeken met de geesten van overleden kinderen. Een zwerm sprinkhanen, maar dan met een spiritueel visitekaartje.
Als dat is gegaan zoals beschreven, vind ik dat ronduit weerzinwekkend. Ik beschouw zoiets, in overdrachtelijke zin, als een vorm van ‘spirituele pedofilie’: een grove inbreuk op de intimiteit rond overleden kinderen en het verdriet van hun ouders. Ik kies die woorden bewust scherp. Met mijn opvatting van paragnostiek heeft dit niets te maken.
Je hebt daar voor zulke eigenmachtige ondernemingen niets te zoeken. Laat die kinderen met rust. Respecteer hun graven en de mensen die daar komen om hun kind dichtbij te voelen. Het verdriet van een ouder is geen uitnodiging. Een kindergraf is geen werkterrein. En een begraafplaats is geen spirituele proeftuin.
Blijf thuis. Wie zo nodig gewichtig wil kijken en boodschappen uit hogere sferen wil opvangen, kan dat ook tussen de eigen geraniums doen. Die kunnen tenminste nog verwelken uit protest.
Natuurlijk heb ik in mijn praktijk radeloze vaders en moeders ontmoet die een kindje hadden verloren. Ouders die vroegen: ‘Hoe gaat het met Kareltje? Of met Sofietje?’
Daarop gaf ik vanuit mijn overtuiging en op mijn manier antwoord. Juist bij zulk verdriet vraagt ieder woord om zorgvuldigheid, bescheidenheid en het besef dat jouw overtuiging geen bewijs is. Maar een ouder die zélf met een vraag bij je komt, is iets wezenlijk anders dan iemand die ongevraagd op jacht gaat naar pratende kinderzielen. Dat verschil heet toestemming. Dat verschil heet respect. Dat verschil heet ethiek.
Op de akkers van de dood past de uiterste discretie. Daar hoor je geen aandacht naar jezelf toe te trekken. Daar behoor je te beseffen waar je staat: bij het liefste wat iemand heeft moeten afstaan. Normen en waarden gelden ook voor wie zegt over de grens van het zichtbare heen te kunnen kijken.
Wie beweert met de hemel in verbinding te staan, mag op aarde behoorlijk gedrag vertonen.
Dit is mijn mening. En over die grens onderhandel ik niet.
Nog een prettige dag verder…
Jan C. van der Heide
Paragnost / helderziende, alias koffiedikkijker - met beide voeten op de grond.
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
DE VUILE WAS DRAAIT OVERUREN…
Lieve JanZitErnaast-lezers,
Het medialandschap is tegenwoordig één groot slagveld. We schieten met 26 letters en zetten er voor de zekerheid een uitroepteken achter. Het fatsoen is inmiddels vermist. Niemand heeft aangifte gedaan. Vroeger hing je de vuile was buiten. Tegenwoordig krijgt iedere onderbroek een exclusief interview. De wasmand zit bij een talkshow en het wasknijpertje werkt aan zijn memoires.
Iedereen wil zijn kant van het verhaal vertellen. Bij voorkeur in een programma waarin de andere kant niet aanwezig is. Dat praat een stuk eerlijker. ‘Ik wil hier eigenlijk niets over zeggen’, klinkt het dan. Gelukkig is er nog drie kwartier zendtijd om dat uitvoerig toe te lichten.
Daarna volgt de tegenaanval. Met gekwetste gevoelens, onthullingen en een dringend verzoek om privacy. Voor aanvragen kunt u terecht bij het management. En wij? Wij zitten op de bank te gruwen. Wat verschrikkelijk allemaal. Kan het geluid iets harder?
Soms verlang je naar een ouderwetse wasmachine. Deur dicht, sop erbij, even flink laten draaien.
Maar ja… een schone onderbroek heeft nog nooit de kijkcijfers gehaald.
Voordat sombere gevoelens zich van mij meester maken: hup… gauw naar een vrolijker onderwerp. De kosten van het Koninklijk Huis bijvoorbeeld. Daar knapt een mens onmiddellijk van op.
OOK EEN KONINKLIJK SPAARVARKEN KAN KNORREN…
Opeenvolgende kabinetten schuiven de vraag hoe het overzichtelijker en goedkoper kan voor zich uit. Vermoedelijk op een zilveren dienblad, anders staat het zo kaal.
Ondertussen kijken burgers hun spaarvarken diep in de ogen. Sorry, jongen… de energierekening. Hamer erbij, één ferme tik en daar gaat het zorgvuldig opgebouwde vermogen tussen de porseleinen oren vandaan.
Zou zoiets op koninklijk niveau ook bespreekbaar zijn? Een vorstelijk spaarvarken heeft vast een sleuteltje. Even zoeken tussen de kroonjuwelen.
Máxima houdt zich bezig met financiële toegankelijkheid en kleine kredieten. Dan moet een gesprekje over kleinere uitgaven toch ook lukken? Willem-Alexander kan gezellig aanschuiven. Koffie erbij, huishoudboekje open. Eén koekje per persoon, we beginnen meteen. Neem het wonen. Kan het hier en daar een paleisje minder? Menig burger neemt vanwege de kosten afscheid van zijn vakantiehuisje. Dan mag aan de andere kant van het tuinhek toch ook eens worden gekeken hoeveel voordeuren een mens nodig heeft.
En moet er voor een stukje wild werkelijk een heel jachtterrein beschikbaar zijn? De poelier heeft geregeld aanbiedingen. Twee hazen halen, één betalen. Je hoeft er niet eens voor door de bosjes.
Natuurlijk is niet alles met één hamerslag geregeld. Maar nodig eens een paar burgers uit die van een bescheiden inkomen rondkomen. Die weten precies hoe je schrapt, schuift en tóch iets op tafel zet.
Majesteit, het volk heeft jarenlange ervaring met de kleintjes. Daar kunt u voor een prikkie een koninklijk advies krijgen.
Een prettige dag nog verder…
Jan C. van der Heide
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
NEDERLAND PARAAT… MAAR WEL GRAAG JE ZWEMDIPLOMA MEE!
Lieve JanZitErnaast-lezers,
Waar laat de Nederlandse Staat toch al dat geld van zijn eerzame en vaak eenzame onderdanen? Je betaalt belasting tot je blauw ziet, maar zodra je vraagt waar het blijft, krijg je een rapport waarvan zelfs de nietjes geld hebben gekost.
Als ik alle berichten over achterstallig onderhoud lees, zie ik een merkwaardig sprookje voor me. Stormvloedkeringen met bindingsangst. Bruggen die alleen nog overeind blijven uit gewoonte. Dijken die langzaam door de knieën gaan. En in Groningen vraagt een bewoner of zijn huis nog wordt hersteld, waarop Den Haag antwoordt dat zijn dossier inmiddels wél stevig is gefundeerd.
Ondertussen moeten er miljarden naar defensie. Tanks, bommen, granaten… We moeten immers ons grondgebied kunnen verdedigen. Dan lijkt het me toch handig als dat grondgebied boven water blijft. Ik zie het al voor me: een generaal staat tot zijn kruis in het water en roept: ‘Wij geven geen centimeter prijs!’
Nee, generaal. Maar inmiddels wel drie meter diepte.
De Russen en Chinezen hoeven in dit rampsprookje niet eens meer te komen. Die kunnen rustig thuisblijven en op de buienradar kijken hoe de operatie verloopt. ‘Moeten we Nederland nog binnenvallen?’
‘Nee, kameraad. Het stroomt vanzelf onze kant op.’
Voor soldaten heb ik respect. Juist daarom zie ik ze liever levend thuiskomen dan als een plechtige toespraak met een vlag eroverheen. Maar voor oorlog blijkt geld met grote snelheid beschikbaar te kunnen komen, terwijl een lekkende dijk eerst moet wachten op een verkenning, een inspraakavond en een commissie die onderzoekt of het water daadwerkelijk nat is.
En als het misgaat, komen er natuurlijk hulpgoederen. Die staan dan keurig aan de overkant van een afgesloten brug. ‘Kunnen we erlangs?’
‘Helaas. Achterstallig onderhoud.’
‘Maar er verdrinken mensen!’
‘Heeft u daarvoor een zaaknummer?’
Natuurlijk overdrijf ik. Dit is een sprookje van Grimm, naverteld door het ministerie van Natte Voeten. Maar onder die flauwekul ligt een doodernstige vraag: hoe veilig is een land dat zich tot de tanden bewapent, maar zijn eigen voordeur niet waterdicht houdt?
Het blijft goed om te weten waar je belastinggeld naartoe gaat. Zeker als je in Zeeland woont. Of binnenkort in Utrecht aan Zee.
Een prettige dag nog verder…
Jan C. van der Heide
P.S. Mijn belastingaangifte doe ik volgend jaar in een fles. Dan komt hij tenminste vanzelf bij de overheid bovendrijven.
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
WIE UIT BEELD VERDWIJNT, KOMT ONDER HET VERGROOTGLAS
Lieve JanZitErnaast-lezers,
De kinderen van meneer Ratelband zouden op zoek zijn naar hun vader. Als je al jaren niets van je vader hebt gehoord, lijkt me dat begrijpelijk. Je wilt toch weten hoe het met hem gaat. Maar over Tjakka wil ik het verder niet hebben. Dat woord heeft inmiddels voldoende kilometers gemaakt om zelfstandig met pensioen te mogen.
Mij interesseert als therapeut vooral het psychologische verschijnsel: een beroemdheid die niet meer beroemd wil zijn. Mag dat? Natuurlijk. Ook een BN’er heeft het recht om de gordijnen dicht te trekken en in zijn onderbroek een boterham met pindakaas te eten. Daar hoeft geen cameraploeg bij. Zelfs niet als het volkoren is.
Maar wie jarenlang in de schijnwerpers heeft gestaan en vervolgens spoorloos uit beeld verdwijnt, ontdekt iets merkwaardigs: de belangstelling verdwijnt niet mee. Die trekt juist haar wandelschoenen aan. Waar zit hij? Wat doet zij? Leeft-ie nog? Waarom horen we niets? Voor je het weet zit half Nederland op Google Maps naar een dakgoot in Thailand te kijken.
Je kunt wel roepen: ‘Ik wil rust!’ Maar als niemand iets hoort, maakt de menselijke nieuwsgierigheid daarvan: ‘Er is iets aan de hand!’ En dan komen de media. Dat is deels hun werk, al is niet ieder gesloten tuinhek onmiddellijk een zaak voor de onderzoeksjournalistiek. Toch ben ik blij dat ze bestaan. Zonder kritische pers zouden sommige bestuurders ons nog wijsmaken dat een doofpot een duurzaam keukenapparaat is.
Maar goed, ik dwaal af. Dat doe ik vaker. Vandaar de naam van deze rubriek.
Wie uit de belangstelling probeert te vluchten, kan er dus pardoes middenin terechtkomen. Je doet het licht uit om niet gezien te worden, waarna er zes zoeklichten op je slaapkamer worden gericht.
Wat helpt? Soms gewoon een korte, heldere mededeling: ‘Beste mensen, ik leef nog. Ik ben gestopt met optreden en wil rustig leven. Dank voor uw belangstelling.’
Geen medische dossiers, geen huisadres, geen rondleiding langs de familieproblemen. Een mens mag iets voor zichzelf houden. Ook als hij ooit bij iedere opening aanwezig was, inclusief die van een zak borrelnoten.
Wie er plezier in heeft, kan een bescheiden filmpje maken. ‘Hier woon ik tegenwoordig. Dit is mijn stoel. Daar lees ik. Hier slaap ik met mijn hond. Dat is het toilet, maar daar heb ik mijn grootste successen liever zonder publiek.’
Laat vooral ook het ontbijt zien. Een bord gebakken spinnen kan de belangstelling behoorlijk terugbrengen. Na twee happen zegt de kijker vanzelf: ‘We moeten die man zijn privacy gunnen.’
Vervolgens komt hond Pluto in beeld. ‘Dit is Pluto. Hij bewaakt mijn rust. We laten allebei onze tanden zien, maar hij handelt de correspondentie verder af.’ Kijk, dan heb je duidelijkheid én een persvoorlichter.
Natuurlijk hoeft het niet precies zo. Een eenvoudig bericht kan al genoeg zijn. En voor alle duidelijkheid: het publiek heeft geen recht op ieder detail. Maar een beetje uitleg kan voorkomen dat anderen de ontbrekende hoofdstukken zelf gaan schrijven. Meestal met aanzienlijk meer drama en minder kennis van zaken. Je hoeft geen Einstein te zijn om dat te begrijpen. Je coach zou vermoedelijk zeggen: ‘Mijn haar mag dan alle kanten op staan, laten we de feiten een beetje bij elkaar houden.’
Dus eindig ik positief: Tjakka… geef de waarheid even het woord. Dan kan het gerucht eindelijk zijn mond houden.
Een prettige dag nog verder…
Jan C. van der Heide
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Een kinderwens haalt de voorpagina. Een kind zonder thuis lang niet altijd.
Lieve JanZitErnaast-lezers,
Van het babynieuws over Rob Jetten moest mijn fossiele brein even bijkomen. De premier verwacht een kindje. Mijn eerste gedachte: het kabinet is tot veel in staat, maar dát zou toch een medische doorbraak zijn.
Even rustig doorlezen, Jan. Bril recht. Verstand uit de slaapstand.
Rob Jetten en zijn partner Nicolás worden vaders, dankzij een eiceldonor en een draagmoeder. Helder. Mijn bovenkamer was even bezig een verouderd bestand te openen.
Ik wens hun een gezond kindje toe, alle geluk en voldoende nachtrust. Al zal dat laatste waarschijnlijk het eerste verkiezingsbelofteachtige voornemen blijken dat de baby eigenhandig schrapt.
Maar achter mijn glimlach zit een vraag die blijft knagen. Waarom krijgt de wens om een nieuw kindje te verwelkomen zo gemakkelijk onze aandacht, terwijl een kind dat er al ís soms nauwelijks wordt gezien? Een kind in een tent. Een kind op straat. Een kind dat geleerd heeft aan voetstappen te horen of het zich moet verstoppen.
Geen geboortekaartje in de maak. Wel een leven dat vandaag bescherming nodig heeft.
Mijn eerste opwelling is dan: als je zoveel liefde te geven hebt, zou je die niet aan zo’n kind kunnen geven? Daar moet ik meteen eerlijk bij zeggen: adoptie is geen kwestie van ergens aankloppen, een kindje uitzoeken en met een knuffel onder de arm naar huis gaan. Een kind heeft een geschiedenis, familie, rechten en mogelijk verdriet dat niet met goede bedoelingen verdwijnt. Veel kinderen in opvang hebben bovendien nog een ouder of andere familieleden. Soms is juist hulp aan dát gezin nodig.
De werkelijkheid laat zich helaas niet oplossen met één ferme zin van een oude man achter zijn toetsenbord. Anders was ik inmiddels minister van Eenvoudige Oplossingen.
Maar ingewikkeld mag nooit een ander woord worden voor: laat maar zitten. Wie een kind wil helpen, kan ook denken aan pleegzorg, een steunend gezin zijn of ouders helpen die hun kinderen door armoede nauwelijks kunnen verzorgen. Dat vraagt meer dan vertedering bij een foto. Dat vraagt tijd, inzet en volhouden wanneer het applaus allang is afgelopen.
Dit gaat voor mij over iedereen met een kinderwens: hetero, homo, alleenstaand, beroemd of volstrekt onbekend. Een kinderwens kan diep en oprecht zijn. Maar de behoefte van een bestaand kind aan veiligheid is dat óók.
Ik gun Rob en Nicolás hun geluk. En ik gun het kind dat vanavond nergens veilig kan slapen iets wat nog dringender is: iemand die daadwerkelijk opstaat.
Een kinderwens kan wachten op vervulling. Een kind in gevaar kan niet wachten op onze belangstelling.
Dat was het even...
Een prettige dag verder… en een beetje aandacht voor wie de voorpagina niet haalt.
Jan C. van der Heide
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
'DE SPIRI-ARTIESTEN VAN WELEER… IS HET CONTACT MET DE AARDE VERBROKEN?'
Lieve JanZitErnaast-lezers,
Op 18 januari 2026 plaatste ik, omdat ik me oprecht zorgen maakte, een filmpje op YouTube met de titel: ‘Waar zijn de spiri-artiesten van weleer…?’ https://youtu.be/TZr1nXcWwlk
Het ging over twee bijzondere verschijningen uit de spirituele wereld: Emile Ratelband en de Tielse Joke. Twee mensen die ooit volop in de schijnwerpers stonden en nu kennelijk de voorkeur geven aan de schemerlamp. Of zelfs aan volledige duisternis…
De mevrouw in het blauw, Joke Damman, zou zich ergens in Canada hebben teruggetrokken. Volgens de verhalen leeft ze daar zeer afgezonderd. Toen ze nog in Nederland verbleef, heeft ze ook een jaar lang vrijwel niets van zich laten horen. Van de sferen, medicus of wie dan ook mocht ze niet praten. En nu? Stilte. Zelfs de stilte schijnt er inmiddels stil van te worden.
Hopelijk gaat het goed met haar gezondheid en welzijn. Want hoe je ook over iemand denkt, achter iedere publieke verschijning zit een mens. En die mag best gelukkig zijn, ook zonder publiek.
En dan hebben we Emile Ratelband!
De man die jarenlang met zijn beroemde TSJAKKAAA! half Nederland uit zijn stoel probeerde te krijgen, lijkt nu zelf van het toneel verdwenen. Naar verluidt maakt ook zijn familie zich zorgen. Waar is Emile? Wat doet Emile? Heeft hij zichzelf zo positief toegesproken dat hij inmiddels in een andere dimensie verblijft?
Misschien moeten John van den Heuvel en Kees van der Spek er samen op uit. Twee speurneuzen, één missie: Operatie Tsjakka!
Ik zie het al voor me. John klopt aan, Kees kijkt achter de gordijnen en ergens klinkt vanuit een bezemkast: ‘TSJAKKAAA! Gevonden!’
En stel nu eens dat Ratelband weer in Nederland opduikt. Misschien heeft hij wel grootse plannen. Minister-president bijvoorbeeld!
Waarom niet? De Nederlandse politiek kan best een wonder gebruiken. We hebben al genoeg politici die vóór de verkiezingen gouden bergen beloven en ná de verkiezingen uitleggen waarom zelfs een molshoop financieel niet haalbaar is.
Emile zou de ministerraad kunnen openen met een daverend TSJAKKAAA! De begrotingstekorten verdwijnen door positief denken, de files lossen zichzelf op en de Tweede Kamer krijgt verplicht iedere ochtend een kwartiertje springgymnastiek.
En als het kabinet valt? Gewoon weer opstaan en roepen: ‘IK KAN HET!’
Maar alle gekheid op een stokje…
Ik hoop oprecht dat het Joke en Emile goed gaat. Mensen hebben het volste recht zich terug te trekken uit de openbaarheid. Alleen zou een geruststellend levensteken voor bezorgde naasten natuurlijk welkom zijn.
En mocht Emile dit lezen: TSJAKKAAA! Laat eens iets van je horen! Want Nederland heeft misschien geen nieuwe goeroe nodig, maar een beetje positiviteit kunnen we altijd gebruiken.
En een minister-president die af en toe TSJAKKAAA! Doe ff normaal... Laat je nakijken... roept?
Ach, slechter dan sommige verkiezingsbeloften kan het nauwelijks zijn…
Jan C. van der Heide
P.S. Ik blijf me afvragen: zijn de spiri-artiesten verdwenen, of is tegenwoordig heel Nederland lekker ongezien spiritueel aan het zweven? Vooral in Den Haag lijkt het contact met de aardse werkelijkheid soms behoorlijk verstoord…
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
De beschaving heeft even geen bereik
Lieve JanZitErnaast-lezers,
Een Britse jongeman komt om het leven nadat hij het tijgerverblijf is binnengegaan. Een familie blijft achter met een verlies waarvoor geen woorden bestaan.
Donald Trump vindt er toch een bijschrift bij: ‘Don’t ever mess with nature!’ Hij verspreidt beelden van de aanval via Truth Social. Vervolgens verschijnt een AI-filmpje waarin hij zelf met een tijger stoeit. Een echte tragedie, gevolgd door een kunstmatig heldenstukje.
Een familie rouwt. De president zet zichzelf in beeld. Een dode als decor voor de eigen grootheid. Hoe diep moet je zinken om jezelf daar nog bovenuit te steken?
En deze man beslist mee over oorlog en vrede. Over mensenlevens, ja… bij miljoenen. Dan wordt zo’n filmpje ineens veel meer dan smakeloos: het roept de ijskoude vraag op hoeveel gewicht andermans verdriet bij hem eigenlijk heeft.
Dan Nederland. Een heel andere zaak, een heel andere schaal. Oud-burgemeester Koen Schuiling is ook in hoger beroep veroordeeld voor schennispleging in zijn auto. Hij ontkent; het hof acht de verklaring van de vrachtwagenchauffeur betrouwbaar. Dat zijn de feiten.
Maar een vonnis geeft het publiek nog geen vrijbrief om iemands hele bestaan door de gehaktmolen te halen. Een boete bedraagt 250 euro. De publieke vernedering kent geen maximumbedrag. De rechter spreekt een oordeel uit. De publieke tribune wil levenslang napraten.
We zijn dol op menselijke waardigheid. Vooral zolang niemand ons een sappiger verhaal aanbiedt.
En ondertussen wachten jongeren op een woning. Op een sleutel. Op de mogelijkheid eindelijk hun eigen leven te beginnen. De woonminister zegt dat veel starters ‘gelukkig’ nog bij hun ouders kunnen blijven wonen. Ze noemt dat ook ‘niet ideaal’ en erkent schrijnende situaties. Maar dat woordje gelukkig blijft hangen.
Gelukkig?
Gelukkig dat ouders de gevolgen van het woningtekort opvangen? Gelukkig dat een volwassen mens zijn toekomst tussen het oude kinderbed en de wasmand mag parkeren?
De woningnood krijgt een geruststellend bijwoord. De starter krijgt nog steeds geen sleutel. Straks heet een wachtlijst een oefening in geduld. Een onbetaalbare huur een uitdaging. En een leven dat stilstaat een uitstekende gelegenheid voor persoonlijke groei.
Zo verdwijnt de werkelijkheid achter het taalgebruik van mensen die er zelf weinig last van hebben.
Een president maakt van een tragedie een voorstelling. Een publiek maakt van een veroordeling een volksvermaak. Een minister vindt gelukkig nog een logeeradres voor de gevolgen van een wooncrisis.
De omstandigheden verschillen. Mijn vraag blijft dezelfde:
Waar is de mens gebleven?
Die rouwt. Die zich schaamt. Die wacht.
En boven hem draait de wereld van macht, aandacht en keurige verklaringen gewoon door. De burger leeft met de gevolgen. De macht leeft met een woordvoerder…
Een prettige dag verder…
Jan C. van der Heide
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Held op het podium, verdachte in de schijnwerpers
Lieve JanZitErnaast-lezers,
Als therapeut ben ik uiterst voorzichtig met dit onderwerp. Ik heb mensen begeleid die Auschwitz hebben overleefd, met het getatoeëerde kampnummer nog op hun arm. Wie tegenover hen zit, wordt vanzelf bescheiden. Sommige verhalen vragen geen commentaar, maar absolute stilte.
Over hun leed wil ik het hier niet hebben. Dat gaat ons bevattingsvermogen te boven.
Wel over Willem Wilbrink, een man van 99 jaar. Jarenlang geëerd als verzetsheld en overlevende van Dachau. Zijn levensverhaal verscheen in de biografie: Getekend voor het leven in Dachau en Indië. Nu zetten onderzoekers ernstige vraagtekens bij dat kampverleden. Het Nederlands Dachau Comité kende die twijfels al sinds 2024.
En daar begint bij mij iets te knagen.
Uiteraard moet de waarheid boven tafel. Wie zich ten onrechte het leed of de heldendaden van anderen toe-eigent, mag daarop worden aangesproken. Juist uit respect voor degenen die het werkelijk hebben meegemaakt.
Maar wie jarenlang iemand op een voetstuk zet, mag bij het afbreken ook weleens naar zijn eigen handen kijken.
Waar waren de kritische vragen toen hij werd uitgenodigd? Toen hij werd toegejuicht? Toen zijn verhaal werd doorverteld? Wie een held presenteert, heeft toch ook enige verantwoordelijkheid om diens verhaal te controleren?
Nu is hij 99. Bijna een eeuw oud. En ineens staat de schijnwerper andersom: eerst mocht hij erin schitteren, nu mag hij eronder verschroeien.
Ik zeg niet dat onderzoekers bewust op die leeftijd hebben gewacht. Dat weet ik niet. Maar ik blijf met een ongemakkelijk gevoel zitten bij de late publieke afrekening. Zeker wanneer twijfels eerder bekend waren.
Dat gevoel heb ik ook bij de vervolging van stokoude oorlogsmisdadigers. Hun misdaden staan vanzelfsprekend op een heel ander niveau. Ouderdom wist schuld en wandaden niet uit. Maar wanneer er eerder voldoende bewijs was, waarom kwam de afrekening dan pas zo laat? Gerechtigheid verdient voortvarendheid, geen uitstel tot de laatste levensfase.
Ook hier: onderzoek de feiten. Corrigeer wat onjuist is. Stel lastige vragen. Maar laat waarheidsvinding niet ontaarden in een openbare vernedering waaraan iedereen nog even zijn steentje wil bijdragen.
Een onterecht vereerde held ontmaskeren kan noodzakelijk zijn. Daarvoor hoeft niemand zichzelf meteen tot held uit te roepen.
Ik wil de waarheid niet sparen. Ik wil dat we zorgvuldig blijven omgaan met de mens over wie die waarheid wordt uitgesproken.
En dat degenen die jarenlang applaudisseerden óók een vraag krijgen. Bijvoorbeeld: waarom keek u toen niet wat beter?
‘Daar zult u het mee moeten doen’, zou de televisierechter zeggen.
Ik houd het vandaag bij: bah.
Een prettige dag nog verder…
Jan C. van der Heide
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Iedereen vindt wat. Nu nog het nieuws.
Lieve JanZitErnaast lezers,
Van de week kreeg ik een berichtje van Job S.:
‘Jan, je hebt het tegenwoordig over het nieuws. Wat vind jij ervan dat iedereen zijn persoonlijke dingen in de krant zet? Familieruzies, iemand laat haar borsten verkleinen of vergroten, een ander gaat met de buurman naar bed en weer iemand komt maar niet over de dood van zijn tante heen. Ik ben benieuwd naar je mening.’
Beste Job,
Wat ik vind? Ik vind niks. Tenminste, dat probeer ik. Maar tegenwoordig is dat verdacht. Voor je het weet krijg je een journalist aan de lijn: ‘Jan, klopt het dat jij nergens iets van vindt? En hoe lang speelt dat al?’
We hebben vrijheid van meningsuiting. Dus als iemand zijn hele hebben en houden in de krant wil zetten, inclusief de maten vóór en na de verbouwing, moet die dat vooral doen. Vroeger hadden we een dagboek met een slotje. Tegenwoordig hebben we een interview met een fotograaf.
Die borstverkleining vond ik persoonlijk wel een beetje zonde. Maar goed, ik hoef ze niet te dragen. Het is gemakkelijk oordelen vanaf de zijlijn als je zelf zonder beha door het leven kunt.
En iemand die met de buurman naar bed gaat? Daar zie ik in elk geval een praktisch voordeel in. Je hoeft er geen heel eind voor te rijden. Met al die files tegenwoordig is overspel op loopafstand bijna een bijdrage aan de bereikbaarheid van Nederland. Alleen jammer als je op de terugweg je eigen partner tegenkomt bij de glasbak.
En iemand die niet over de dood van zijn tante heen komt? Verdriet heeft geen houdbaarheidsdatum, Job. Daar hoeft niemand iets van te vinden. Al zal er altijd iemand zijn die zegt: ‘Mijn tante is óók dood en ik ben gewoon de schuur gaan schilderen.’ Alsof rouw bij de bouwmarkt verkrijgbaar is, in hoogglans en binnen twee uur droog.
Dus dat vind ik ervan. Niks, met hier en daar een kanttekening. Jij vindt waarschijnlijk weer iets anders. Dat mag. Iedereen vindt tegenwoordig van alles. Het land staat vol meningen, je vraagt je af waar we de mensen nog moeten laten.
De mens is buitengewoon vindingrijk. Vooral in het vinden van iets van een ander.
Ben jij vindingrijk, Job? En wat vindt je moeder er eigenlijk van? Daar ben ik nu oprecht nieuwsgierig naar. Misschien kan ze in de krant. Grote foto erbij:
MOEDER VAN JOB DOORBREEKT STILZWIJGEN:
‘HIJ HAD ALTIJD AL OVERAL WAT OP AAN TE MERKEN.’
Jij noemt dat waarschijnlijk geen nieuws. ‘Dat zegt ze al veertig jaar, Jan.’
Precies, Job. Maar voor de rest van Nederland is het een onthulling.
Nog een prettige dag verder. En doe je moeder de groeten. Vraag wel even wat ze daarvan vindt.
Jan C. van der Heide
DILAN ONTDEKT DE VIJAND
JAN ZIT ERNAAST… - Kanttekeningen bij het nieuws
Lieve JanZitErnaast lezers,
Minister van Defensie Dilan Yesilgöz noemt Rusland inmiddels de vijand. Kijk eens aan. De geopolitieke gevulde koek is eindelijk uit de verpakking.
Je zou bijna denken dat Poetin tot voor kort bij ons op de koffie kwam, gezellig een stroopwafel doopte en alleen wat onaardig deed wanneer hij bij het kaarten verloor.
Kan het nog tuttiger? Dit klinkt als padvinderij met een defensiebegroting: ‘Kabouter Dilan heeft iets ontdekt, jongens. Die meneer met die raketten heeft vermoedelijk geen goede bedoelingen.’
Ik stel me voor dat ze in het Kremlin even moeten gaan zitten. ‘Vladimir, slecht nieuws. Nederland heeft ons door. De minister heeft er een woord voor gevonden.’
Dilan spreekt hier niet als een scheermes. Eerder als een bot botermes dat tijdens het ontbijt tot de aanval overgaat. Veel beweging, weinig snede.
Het Kremlin geeft ons al jaren voldoende aanleiding tot ernstige zorgen. Wat voegt dit nieuwe etiket dan toe? Wat gaat de minister ermee dóén? Een vijand benoemen is nog geen strategie. Anders konden we Defensie vervangen door een labelprinter.
Misschien toch eens koffie drinken met Angela Merkel. Ook zij kreeg Poetin niet naar haar hand, maar ze heeft genoeg tegenover hem gezeten om te weten dat diplomatie meer vraagt dan een ferme zin voor het avondnieuws.
Bij Dilan krijg ik soms het gevoel dat ze AI heeft ingeslikt: de zinnen rollen er keurig uit, de stelligheid staat op maximaal en ergens blijft het denkwerk hangen op ‘antwoord wordt voorbereid’.
Van een defensieminister mag je toch meer inzicht verwachten, een koers en woorden die iets betekenen.
Poetin zal weinig wakker liggen van een nieuw Nederlands etiket. De vraag is wat er achter dat etiket zit.
Nog een prettige dag verder…
Jan C. van der Heide
Deze mededeling is doorgeplaatst ...UIT DE KRISTALLEN BOL...
7 oktober 2026
DE GROND ONDER DE RUSSISCHE BEER GAAT VERSCHUIVEN
Na de feestelijke verjaardag van Poetin staan er volgens de kristallen bol aardverschuivende gebeurtenissen te wachten. De taart is nog maar net aangesneden, maar onder de feestelijkheden rommelt het al.
Het bolletje wil de kerk graag in het midden houden en zelf niet al te veel uit zijn bol gaan. Toch is de boodschap duidelijk: er zijn grote veranderingen in aantocht. Binnen de Russische beer komen krachten naar boven die zich volgens de bol niet zomaar meer laten terugduwen. Ook niet met een streng bevel uit het Kremlin.
Veel meer wil de bol voorlopig niet uit de school klappen. Voor je het weet wordt hij uit een raam gegooid, waarna de officiële verklaring luidt dat hij last had van vallende ziekte. Een kristallen bol heeft tenslotte geen benen om zelf naar buiten te wandelen.
Maar vergeet één ding niet: ook de scherven van een kristallen bol blijven spreken. Je kunt iets kapotmaken, maar daarmee is de boodschap nog niet verdwenen.
Volgens de bol komen er nu al zaken aan het licht die tot ingrijpende veranderingen zullen leiden. Wat vandaag nog wordt verzwegen, laat zich morgen misschien niet meer stilhouden.
Volg de vrije media op de voet. Kijk, luister en blijf kritisch. De Russische beer mag dan groot zijn - ook onder zijn poten kan de grond verschuiven.
Nog een prettige dag verder…
Jan C. van der Heide
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Ook een beroemdheid mag de deur dichtdoen
Begin dit jaar, 18 januari 2026 volgde ik zoals vaak mijn gevoel, en plaatste ik een filmpje op YouTube https://youtu.be/TZr1nXcWwlk met de titel: WAAR ZIJN DE SPIRI-ARTIESTEN VAN WELEER...? Ik vroeg me af waar enkele bekende gezichten van vroeger waren gebleven. Joke Damman, de mevrouw in het blauw, bijvoorbeeld. En Emile Ratelband, de man van ‘Tsjakka!’. Het was stil geworden rond mensen die vroeger bepaald niet fluisterend door het leven gingen.
Inmiddels is er het nodige gebeurd. De media hebben aandacht aan de kwestie besteed en ook de familie Ratelband heeft van zich laten horen. De naam verplicht natuurlijk een beetje: met een ratel blijft het zelden lang stil.
Volgens de berichten woont Joke Damman tegenwoordig in Canada. In een huis, neem ik aan. Van steen of hout? Geen idee. Maar voor haar recht op rust maakt de bouwkundige staat gelukkig weinig verschil.
Rond Ratelband blijven ondertussen verhalen circuleren. Over waar hij verblijft, bij wie hij zou zijn en waarom hij geen contact met zijn familie wil. Volgens de berichtgeving heeft hij tegenover de Nederlandse ambassade in Thailand een verklaring afgelegd, waarvan ook een filmpje is gemaakt.
De boodschap zou zijn dat hij met rust gelaten wil worden en zijn verblijfplaats niet met zijn familie wil delen. Ook het publiek, onder wie zijn trouwe volgelingen van weleer, krijgt kennelijk geen adres of uitleg.
Dat is jammer voor wie met hem heeft meegeleefd. Vroeger trad hij zo open naar buiten en vroeg hij anderen gerust het hemd van de reet. Nu houdt hij zelf de knoopjes stevig dicht...
Misschien komt ouderdom soms met zwijgzaamheid. Misschien wil hij gewoon rust. Ook iemand die vroeger luid ‘Tsjakka!’ riep, mag tegenwoordig zachtjes zeggen: ‘Even niet.’
Dan denk ik: zullen we het openbare spoorzoeken nu maar beëindigen?
Bezorgdheid van familie kan heel begrijpelijk zijn. Maar niet iedere bezorgdheid hoeft uit te groeien tot een landelijke speurtocht. Een bekend gezicht is nog geen gemeenschappelijk bezit.
Ieder mens heeft recht op privacy. Ook iemand die jarenlang de publiciteit heeft opgezocht, mag op een dag besluiten de deur dicht te doen. Zonder zijn nieuwe adres op die deur te hoeven spijkeren.
En in het algemeen: of iemand zich nu terugtrekt in zijn eigen huis, in een hospice verblijft of in een verpleeghuis woont en moeite heeft zich dingen te herinneren - laten we daar zorgvuldig en respectvol mee omgaan. Zulke omstandigheden vragen om menselijkheid, niet om een camera door het keukenraam.
Soms is de vriendelijkste belangstelling juist een stapje terug.
Blijf iemand niet achternazitten. Ook ‘Tsjakka!’ mag op een dag plaatsmaken voor stilte.
Toch?
Of…
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Nog een prettige dag verder…
Jan C. van der Heide
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
NIEUWS MET 30 PROCENT KORTING
Nog even snel op mijn zwaar gouden vestzakhorloge gekeken. Een erfstuk van mijn overgrootvader, compleet met gouden ketting. Zo'n horloge waarop je niet kijkt hoe laat het is, maar vooral of iemand ziet dát je erop kijkt.
Met een geoefende beweging laat ik het uurwerk terugglijden in mijn vestzakje. Dat vest bolt overigens enigszins. Niet door het horloge, maar door een buik waaraan in de loop der jaren een vermogen is besteed.
Nog een klein halfuurtje voordat mijn eega volgens een inmiddels diep ingesleten patroon het avondmaal uitserveert. Spek- en hamlappen, liefdevol sudderend in echte roomboter. Daaroverheen een regenbui van krokante kaantjes, terwijl de bruine bonen zo glimmen dat je er bij helder weer je haar in kunt kammen.
Ik heb nog een halfuur om van een interessant artikel te smullen. Het gaat over een bijenkorf. Bijen! De koningin! De grote bijenfamilie! Ik zie het helemaal voor me.
De darren vertrekken 's morgens in keurige werkkleding naar de bloemenvelden. Broodtrommeltje onder de vleugel. Thermoskannetje mee. "Dag schat, tot vanavond!"
In de bijenkorf staan intussen honderden bijtjes met witte koksmutsen klaar om van de buit heerlijke honing te maken. Er wordt geroerd, geproefd en gekeurd. En voordat Hare Majesteit de Bijenkoningin haar koninklijke tong erin steekt, nemen twee voorproevers veiligheidshalve alvast een hap. Je weet tenslotte maar nooit.
Ik begin te lezen.
Na drie alinea's denk ik: wanneer komen die bijen eigenlijk?
Na zes alinea's denk ik: leven ze nog?
Na tien alinea's vermoed ik dat de schrijver ze persoonlijk heeft doodgeslagen.
Geen verhaal. Geen geur van bloemen. Geen gezoem. Geen koningin. Geen darren. Geen honing. De tekst is zo steriel dat je er zonder verdoving een openhartoperatie op kunt uitvoeren. Er zit geen kraak, smaak of leven in. Het lijkt geschreven door een computer die tijdens het typen voortdurend de hik had.
Maar dan komt de ontknoping. Onderaan staat ineens een grote afbeelding van…
een spuitbus.
Aha!
"Wilt u uw houten meubels weer prachtig laten glanzen? Gebruik dan onze exclusieve bijenwas!"
En omdat de bijenkoningin kennelijk tegenwoordig ook commercieel directeur is: TWEEDE BUS GRATIS!
Nou ja, gratis…
Bij aankoop van de eerste krijgt u op de tweede 30 procent korting. Dat is dus een gratis bus waar u nog voor moet betalen. Waarschijnlijk een nieuwe economische theorie.
En dan valt het kwartje. Ik heb helemaal geen artikel over bijen gelezen. Ik ben langzaam, al lezend en zonder het te merken, de reclamefolder van een meubelwasfabrikant binnengelopen.
En dát zie je steeds vaker. Je begint aan iets waarvan je denkt: hé, interessant, een redactioneel artikel.
Halverwege denk je: waar gaat dit eigenlijk heen?
En onderaan blijkt het antwoord:
naar de kassa.
Een verhaal over insecten? Onderaan drie spuitbussen om ze uit te roeien.
Een artikel over de uitvinding van de hamer? Onderaan: "Bouwmarkt bij u in de buurt - zaterdag alle hamers 25% korting."
Een beschouwing over gezond slapen? Toevallig staat eronder een matras van € 895 dat deze week voor slechts € 894 verkrijgbaar is.
En een diepgravend artikel over kaalheid eindigt vermoedelijk met: "Deze week twee pruiken halen, één betalen."
Reclame mag van mij best reclame zijn. Daar is niets mis mee.
Maar zet er dan boven: ADVERTENTIE.
Niet: "De wonderlijke sociale structuur van de honingbij" terwijl je mij uiteindelijk een spuitbus voor mijn dressoir probeert aan te smeren.
Want ik betaal al voor mijn abonnement. Een vorstelijk bedrag zelfs. Dan wil ik graag nieuws lezen en niet tijdens het lezen ongemerkt met mijn winkelwagentje richting kassa worden geduwd.
Journalistiek en reclame mogen best buren zijn.
Maar ze hoeven niet samen onder één dekbed te liggen en vervolgens te beweren dat ze elkaar nauwelijks kennen.
Mijn vestzakhorloge zegt inmiddels dat het eten klaar is.
De speklappen wachten.
De kaantjes glimmen.
En mijn houten tafel?
Die blijft voorlopig dof.
Het is weer hetzelfde liedje. Niemand is het opgevallen, want…
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
Een prettige dag verder…
Jan C. van der Heide
JAN ZIT ERNAAST…
Kanttekeningen bij het nieuws
DE PEST AAN DE ANGST
We hebben het allemaal kunnen lezen. In een Russisch laboratorium valt een reageerbuisje met pestbacteriën. Geen kopje koffie, geen doos paperclips - pestbacteriën.
En dan ook niet de gezellige huis-tuin-en-keukenvariant, voor zover die bestaat, maar de gevreesde longpest: een ernstige vorm die van mens op mens kan worden overgedragen.
Een laboratoriummedewerkster overleed. Of haar dood daadwerkelijk door de pest werd veroorzaakt, moet wetenschappelijk worden vastgesteld.
En onmiddellijk begint het tweede besmettingsgevaar: de berichtgeving. Want nauwelijks is het reageerbuisje gevallen of daar verschijnt alweer dat huiveringwekkende zinnetje: de pest kan als biologisch wapen worden gebruikt.
Dank u wel.
Alsof de wereld nog niet genoeg heeft aan raketten, drones, kernkoppen, oorlogsschepen en generaals die op televisie uitleggen hoeveel ellende noodzakelijk is om toekomstige ellende te voorkomen. Nu krijgen we er ook nog een reageerbuisje bij. De moderne mens heeft kennelijk zelfs voor de Apocalyps een laboratoriumverpakking ontworpen.
Een biologisch wapen is misschien wel de meest laffe vorm van oorlogsvoering. Je ziet geen soldaat, hoort geen schot en ziet geen raket aankomen. Je krijgt koorts, gaat hoesten en moet vervolgens maar hopen dat degene die het kwaad heeft losgelaten zelf nog weet waar het heen waait. Want bacteriën hebben één hinderlijke eigenschap: ze gehoorzamen geen president, generaal, dictator, vlag of landsgrens. Wie de pest loslaat op zijn vijand, kan hem de volgende dag zelf op de stoep hebben staan.
Dat heet geen militaire strategie. Dat heet collectieve waanzin met een microscoop.
En ondertussen doen de media wat media uitstekend kunnen: het onvoorstelbare voorstelbaar maken. Een paar kilo bacteriën boven een miljoenenstad, hoeveel slachtoffers zou dat kunnen opleveren?
Stop.
Misschien moeten we niet alles wat technisch denkbaar is onmiddellijk uitrekenen alsof we de menukaart van de ondergang bestuderen.
Over de oorsprong van corona wordt nog altijd gediscussieerd; een laboratoriumscenario is onderzocht en besproken, maar niet definitief bewezen. Juist daarom moeten we voorzichtig zijn met grote conclusies.
Maar één conclusie durf ik wél aan.
De grootste bedreiging voor deze aarde komt niet altijd uit een vulkaan, aardbeving, overstroming of meteoriet. Soms draagt zij een stropdas. Soms een uniform. Soms een witte laboratoriumjas. En soms zit zij gewoon achter een bureau en noemt krankzinnigheid ‘strategie’.
We zijn technisch inmiddels tot bijna alles in staat. Dat is prachtig. En doodeng.
Want de belangrijkste vraag van deze eeuw is misschien niet meer: wat kunnen we?
Maar: wat zijn we verstandig genoeg om níét te doen?
Laten we ophouden elkaar mondiaal de stuipen op het lijf te jagen. Ophouden met dreigen, provoceren, vernederen en elkaar steeds grotere stokken te laten zien.
Amerika tegen Rusland.
Rusland tegen Europa.
China tegen Amerika.
En iedereen tegen iedereen die toevallig aan de verkeerde kant van een denkbeeldige lijn geboren werd.
We wonen uiteindelijk op één betrekkelijk klein bolletje.
En als we dat blijven behandelen als een schoolplein waarop de grootste pestkop bepaalt wie er mag spelen, eindigen we misschien met een prachtig resultaat:
een lege speelplaats.
Daarom heb ik de pest aan de angst.
De pest aan oorlogstaal.
De pest aan leiders die vrede zwak vinden en dreigen sterk.
En vooral de pest aan het idee dat vernietiging ooit een overwinning kan zijn.
Want wanneer de laatste raket is afgevuurd, het laatste virus is losgelaten en de laatste vijand is verslagen, komt misschien eindelijk de vraag die we beter vóór die tijd kunnen stellen:
Was er werkelijk geen intelligentere manier om samen op deze aarde te leven?
Ik denk van wel.
En misschien zit Jan ernaast…
Ik hoop het van harte.
Een prettige dag nog verder…
Jan C. van der Heide
therapeut, paragnost en coach